Η σημερινή ατμόσφαιρα
Η ατμόσφαιρα της Γης αποτελείται κυρίως από άζωτο (78%) και οξυγόνο (21%). Όλα τα υπόλοιπα αέρια μαζί, όπως αργό, μονοξείδιο του άνθρακα και υδρατμοί, αποτελούν μόλις το τελευταίο 1%. Αλλά δεν ήταν πάντα έτσι.
Η πρώτη ατμόσφαιρα
Η πρώτη ατμόσφαιρα της Γης σχηματίστηκε από το ηλιακό νεφέλωμα. Αυτό το ουράνιο περιβάλλον χαρακτηρίζεται από υδρογόνο και χημικές ενώσεις του, όπως υδρατμοί, μεθάνιο και αμμωνία. Πρόκειται για τα ίδια αέρια που βρίσκονται σήμερα στον Δία και τον Κρόνο.
Η δεύτερη ατμόσφαιρα
Στη συνέχεια, ηφαιστειακές εκρήξεις και προσκρούσεις μεγάλων αστεροειδών έφεραν τη δεύτερη ατμόσφαιρα. Το άζωτο κυριάρχησε, μαζί με το διοξείδιο του άνθρακα και κάποια αδρανή αέρια.
Μεγάλο μέρος του διοξειδίου του άνθρακα διαλύθηκε στο νερό. Εκεί αντέδρασε με μέταλλα όπως ασβέστιο και μαγνήσιο, σχηματίζοντας ανθρακικά άλατα που αποτέθηκαν ως ιζήματα. Έτσι, το άζωτο ήταν το κυρίαρχο συστατικό της ατμόσφαιρας πριν από περίπου 3,4 δισεκατομμύρια χρόνια.
Το οξυγόνο και το Μεγάλο Γεγονός Οξυγόνωσης
Η εξέλιξη της ατμόσφαιρας δεν σταμάτησε εκεί. Το πρώτο οξυγόνο δημιουργήθηκε πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια από προκαρυωτικούς οργανισμούς, που το παρήγαγαν ως απόβλητο προϊόν.
Πριν από 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια, τα κυανοβακτήρια παρήγαγαν ακόμη περισσότερο οξυγόνο. Ωστόσο, δεν παρέμενε στην ατμόσφαιρα. Το όποιο οξυγόνο παραγόταν καταναλωνόταν από την οξείδωση χημικών στοιχείων, κυρίως του σιδήρου.
Το ελεύθερο οξυγόνο εμφανίστηκε πριν από 2,4 δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτό το γεγονός είναι γνωστό ως «Μεγάλο Γεγονός Οξυγόνωσης» (Great Oxidation Event). Το οξυγόνο άρχισε να συσσωρεύεται όταν η παραγωγή του ξεπέρασε τα υλικά που το απορροφούσαν.
Μεταβολές στα επίπεδα οξυγόνου
Τα τελευταία 600 εκατομμύρια χρόνια τα επίπεδα οξυγόνου παρουσίασαν μεγάλες διακυμάνσεις. Το αποκορύφωμα έφτασε περίπου το 30% πριν από 280 εκατομμύρια χρόνια. Η ακριβής αιτία αυτών των μεταβολών παραμένει άγνωστη.
Η ανθρώπινη επίδραση
Από το 1750, η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει αλλάξει ξανά τη σύνθεση της ατμόσφαιρας. Οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου αυξήθηκαν, κυρίως του διοξειδίου του άνθρακα και του μεθανίου.
Η αύξηση αυτή ευθύνεται για την παρατηρούμενη άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Τελικά… κάτι καταφέραμε κι εμείς!
Αν σου άρεσε το άρθρο και θέλεις να συνεχίσεις την ανάγνωση μπορείς να διαβάσεις τη θερμόσφαιρα – το πιο καυτό μέρος της ατμόσφαιρας.
